Jakie są objawy i leczenie mononukleozy?

Historia pewnego przypadku

Kasia, 19-letnia studentka, od kilku tygodni czuła się zmęczona bardziej niż zwykle. Początkowo myślała, że to tylko efekt stresu i przepracowania, ale gdy pojawiła się wysoka gorączka, ból gardła i opuchnięte węzły chłonne, zaczęła się niepokoić. Wizyta u lekarza i badania wykazały, że cierpi na mononukleozę zakaźną – chorobę, którą wielu nazywa „chorobą pocałunków”. Czym dokładnie jest ta dolegliwość, jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Czym jest mononukleoza?

Mononukleoza zakaźna to choroba wirusowa wywoływana przez wirusa Epsteina-Barr (EBV), który należy do rodziny herpeswirusów. Jest bardzo powszechna – szacuje się, że większość dorosłych miała z nią kontakt, choć nie u wszystkich rozwinęły się objawy. Wirus przenosi się głównie przez ślinę, stąd jego popularna nazwa „choroba pocałunków”, ale możliwe jest także zakażenie poprzez kaszel, kichanie lub kontakt z przedmiotami używanymi przez osobę chorą.

Najczęstsze objawy mononukleozy

Pierwsze symptomy mononukleozy często przypominają zwykłe przeziębienie lub grypę, co może utrudnić szybką diagnozę.

Początkowe objawy

Przewlekłe zmęczenie i osłabienie
Lekki ból gardła
Utrata apetytu
Bóle mięśni

Charakterystyczne objawy rozwiniętej infekcji

Silny ból gardła – często mylony z anginą paciorkowcową
Gorączka (nawet powyżej 39°C)
Powiększone węzły chłonne – głównie na szyi i pod pachami
Obrzęk migdałków – mogą być pokryte białawym nalotem
Ból głowy i dreszcze
Powiększona śledziona i wątroba (w cięższych przypadkach)
Plamki na podniebieniu – drobne czerwone wybroczyny

Niektóre osoby mogą również doświadczać wysypki skórnej, zwłaszcza jeśli przyjmowały antybiotyki z grupy penicylin (np. amoksycylinę).

Jak diagnozuje się mononukleozę?

Lekarz najczęściej rozpoznaje mononukleozę na podstawie badania fizykalnego i wywiadu z pacjentem. Jednak aby potwierdzić diagnozę, mogą być konieczne dodatkowe badania:

Morfologia krwi – wykrywa podwyższoną liczbę limfocytów atypowych
Test na obecność przeciwciał EBV – wykrywa zakażenie wirusem Epsteina-Barr
Badanie wątroby i śledziony – ultrasonografia w przypadku powiększenia narządów

Jak leczyć mononukleozę?

Nie ma specyficznego leku na mononukleozę – organizm musi sam zwalczyć infekcję. Leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i wspieraniu układu odpornościowego.

Domowe sposoby na mononukleozę

Dużo odpoczynku – organizm potrzebuje czasu na regenerację
Nawadnianie – picie dużej ilości wody, herbat ziołowych i bulionów
Łagodzenie bólu gardła – płukanie gardła solą fizjologiczną lub naparem z rumianku
Unikanie forsownej aktywności fizycznej – ze względu na ryzyko pęknięcia powiększonej śledziony

Farmakologiczne leczenie objawowe

Leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe (paracetamol, ibuprofen)
Spraye i tabletki na ból gardła (np. z lidokainą)
Sterydy – w rzadkich przypadkach, jeśli obrzęk gardła utrudnia oddychanie

Ile trwa mononukleoza?

Większość pacjentów wraca do zdrowia w ciągu 2-4 tygodni, ale uczucie zmęczenia może utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy. W niektórych przypadkach pojawiają się powikłania, takie jak zapalenie wątroby, niedokrwistość hemolityczna czy zespół przewlekłego zmęczenia.

Jak zapobiegać mononukleozie?

Nie istnieje szczepionka przeciwko wirusowi EBV, ale można zmniejszyć ryzyko zakażenia, stosując się do kilku zasad:

✅ Unikanie dzielenia się sztućcami i napojami
✅ Zachowanie higieny rąk
✅ Unikanie kontaktu z osobami chorymi
✅ Wzmacnianie odporności poprzez zdrową dietę i aktywność fizyczną

Najczęściej zadawane pytania

❓ Czy można zarazić się mononukleozą więcej niż raz?
➡️ Po przechorowaniu organizm zazwyczaj wytwarza odporność na całe życie, ale wirus EBV może pozostać w uśpionej formie i reaktywować się w przyszłości, szczególnie u osób z osłabioną odpornością.

❓ Czy mononukleoza jest groźna?
➡️ W większości przypadków przebiega łagodnie, ale powikłania (np. zapalenie wątroby czy śledziony) mogą być niebezpieczne.

❓ Czy można iść do pracy lub szkoły z mononukleozą?
➡️ Nie zaleca się, ponieważ organizm potrzebuje odpoczynku, a choroba jest zakaźna.

Podsumowanie – co warto zapamiętać?

Mononukleoza to wirusowa choroba przenoszona przez ślinę, często mylona z anginą
Objawy obejmują gorączkę, ból gardła, zmęczenie i powiększone węzły chłonne
Nie ma leczenia przyczynowego – terapię opiera się na łagodzeniu objawów
Powrót do pełni zdrowia może trwać kilka tygodni
Warto unikać bliskiego kontaktu z osobami chorymi i wzmacniać odporność

Jeśli podejrzewasz u siebie mononukleozę, skonsultuj się z lekarzem, aby uniknąć powikłań i przyspieszyć powrót do zdrowia.